Marcin Wynimko

adwokat

Jestem prawnikiem, który lubi biznes i podziwia przedsiębiorczość. Zajmuję się prawem gospodarczym oraz podatkowym. Wierzę, że skuteczne i efektywne doradzanie przedsiębiorcom wymaga nie tylko szerokiej wiedzy prawniczej i pracowitości, ale również zrozumienia działalności i otoczenia w jakim funkcjonują przedsiębiorcy.
[Więcej >>>]

Skontaktuj się

Zbycie akcji w prostej spółce

Marcin Wynimko31 grudnia 2020Komentarze (0)

Prosta Spółka Akcyjna z założenia ma się opierać na możliwie najbardziej uproszonej formule prowadzenia. Przekłada się to tak, że na nieskomplikowane procedury zbywania akcji. Jak będzie wyglądało zbycie akcji?

Przede wszystkim obrót akcjami odbywa się w sektorze prywatnym, a przepisy zabraniają wprowadzania ich do obrotu zorganizowanego. Ustawodawca zastosował takie rozwiązanie aby spółki poszukiwały kapitału na rozwinięcie działalności w sektorze prywatnym, a nie na zorganizowanym rynku kapitałowym.

             Chociaż samego zbycia, pod rygorem nieważności, należy dokonać w formie dokumentowej, to nabycie akcji albo ustanowienie na niej ograniczonego prawa rzeczowego następuje dopiero z chwilą dokonania w rejestrze akcjonariuszy wpisu wskazującego nabywcę albo zastawnika lub użytkownika oraz liczbę, rodzaj, serie i numery nabytych albo obciążonych akcji.

             Jednak czy zbycie akcji zawsze może odbywać się w dowolny sposób? Ewentualne ograniczenia można naturalnie wpisać w umowie spółki. Ograniczenia nie oznaczają jednak znaczonych utrudnień. W przypadku, gdy do zbycia akcji spółka wymaga zgody nie będzie to mechanizm do całkowitego zablokowania zbywania akcji. Jeśli spółka nie wyraża zgody na zbycie danego rodzaju zobowiązana będzie do wskazania nowego nabywcy. W umowie spółki należy jasno określić procedurę uzyskiwania zgody przez spółkę. Warto również żebyś zadbał o informacje jak i w jakich terminach będzie przebiegało wskazywanie nowego nabywcy.

             Inaczej jest w przypadku zbycia akcji niepokrytej. Na jej zbycie również spółka będzie wymagać zgody. Jednak w przypadku jej nieuzyskania spółka nie wskazuje nowego nabywcy. W przypadku zbycia akcji dotychczasowy akcjonariusz pozostaje zobowiązany solidarnie z nabywca do wysokości niewniesionego wkładu.

Jako jedną z przesłanek powstania prostej spółki akcyjnej ustawodawca zastrzegł wniesienie przez akcjonariuszy wkładów. Wkłady do prostej spółki akcyjnej mogą być minimalne.  Kapitał zakładowy może wynosić nawet 1 złoty. Choć trudno sobie wyobrazić funkcjonowanie podmiotu z takim kapitałem z prawnego punktu widzenia jest to dopuszczalne.

Kiedy wnosić wkłady?

Wkłady mogę być sukcesywnie wnoszone po rejestracji spółki. Można to robić tak aby umówione w umowie spółki wkłady akcjonariusze wnieśli w całości przed upływem trzech lat od daty wpisu spółki do rejestru. Termin ten wydaje się korzystny z perspektywy akcjonariusza, ale warto rozważyć jego skrócenie. Taką możliwość można przewidzieć w umowie spółki. Zarząd poprzez uchwałę stwierdza wniesienie wkładu w całości.

Co to jest aport?

Wkłady dzieli się na wkłady pieniężne i niepieniężne. Wkładamy pieniężnymi są pieniądze. Wkłady niepieniężne to rzeczy materialne czyli nieruchomości, majątek trwały jak samochody. Możliwe jest również wniesienie własności intelektualnej jak know how albo praw autorskich majątkowych. Twoje wkłady do prostej spółki akcyjnej mogą mieć różną postać.

Ciekawą kwestią pozostaje wniesienie wkładów niepieniężnych, powszechnie zwanych aportem. Ze względu na to, że świadczenie pracy jest procesem ciągłym zasadne będzie podjęcie takiej uchwały dopiero w momencie upływu czasu przez jaki praca ma być świadczenia. Podobnie rzecz ma się ze zastrzeżonym w umowie spółki wkładem w postaci świadczenia usług.

Praktyka

Z praktycznego punktu widzenia problematyczne może być rozliczanie wkładów w przypadku jednoczesnego wnoszenia wkładów pieniężnych i niepieniężnych. Jeżeli jesteś na etapie tworzenia umowy spółki chętnie pomogę w wypracowaniu procedury, która ułatwi zakwalifikowanie wnoszonych wkładów. Jest to szczególnie ważne przy założeniu, że do spółki wnosi się takie wkłady, które zalicza się równomiernie na pokrycie wszystkich akcji akcjonariusza.

W sytuacji, w której dojdzie do znacznego zawyżenia wartości wkładu niepieniężnego mającego na celu pokrycie kapitału akcyjnego proporcjonalnie do jego „wartości godziwej” na dzień objęcia akcji, na akcjonariuszu wnoszącym taki wkład ciąży obowiązek wyrównania spółce brakującej wartości. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność solidarną z akcjonariuszem, chyba że w ich działaniach nie będzie można dopatrzeć się znamion winy.  Akcjonariuszowi oraz członkom zarządu nie przysługuje możliwość zwolnienia z tego obowiązku.

Podatki

Prawo do udziału w zyskach spółki to fundamentalne prawo akcjonariusza. Wysokość wypłaty zależna będzie przede wszystkim od kondycji finansowej spółki. Dywidenda w prostej spółce akcyjnej nie różni się od dywidendy wypłacanej w innych spółkach kapitałowych.

Co to jest dywidenda?

Dywidenda, czyli kwota przeznaczona do podziału między akcjonariuszy, uzależniona jest od zysków z bieżącego roku i lat ubiegłych. Oczywiście na jej wysokość wpływają różne okoliczności. Są to np. straty z lat ubiegłych ale także fundusze które Spółka zdecyduje się przekazać na kapitały rezerwowe. Dywidenda powinna zostać rozdzielona proporcjonalnie do liczby akcji, o ile umowa spółki nie stanowi inaczej.

Racjonalne prowadzenie biznesu to także wyważenie możliwości finansowych spółki. Nie można doprowadzić do utraty przez spółkę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Musisz mieć na uwadze, że w terminie 6 miesięcy od dnia dokonania wypłaty musisz zachować płynność. Wystarczy brać pod uwagę normalne okoliczności funkcjonowania spółki. Wypłata ta może nastąpić po wpisie zmiany wysokości kapitału akcyjnego do rejestru. Jest jeszcze jedna ważna rzecz, na którą musisz zwrócić uwagę. Pamiętaj, iż poprzez dokonanie wypłaty na rzecz akcjonariuszy z kapitału akcyjnego nie można dopuścić żeby kwota tego kapitału zostałaby zmniejszona poniżej 1 zł.

Uprawnienie do dywidendy

Uprawnienie do dywidendy za dany rok obrotowy przypada akcjonariuszom, którym przysługiwały akcje na dzień podjęcia uchwały o wypłacie dywidendy. To właśnie między to grono rozdziela się wynik finansowy. Istnieje możliwość zawarcia w umowie spółki upoważnienia dla walnego zgromadzenia w zakresie określenia dnia uprawnionych do dywidendy za dany rok obrotowy. Dzień dywidendy powinien zostać wyznaczony w ciągu dwóch miesięcy od dnia podjęcia uchwały o jej wypłacie. Musi ona zostać wypłacona w dniu wskazanym w uchwale walnego zgromadzenia. Jeżeli w uchwale tej nie znajduje się takowe określenie, dywidendę należy wypłacać w dniu wskazanym przez zarząd.

W umowie spółki można także dokonać upoważnienia zarządu w zakresie wypłaty akcjonariuszom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy za rok obrotowy. Jednak jest to nieco ryzykowne rozwiązanie. W sytuacji gdy w danym roku obrotowym dojdzie do wypłaty akcjonariuszom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy, a spółka odnotuje stratę lub osiągnie zysk w wysokości mniejszej od wypłaconych zaliczek, akcjonariusze zwracają zaliczki w całości w przypadku odnotowania straty.

We wspomnianej umowie spółki można także zawrzeć postanowienie mówiące, iż akcjonariuszowi, któremu nie wypłacono w pełni albo częściowo dywidendy z akcji uprzywilejowanych w zakresie dywidendy w danym roku obrotowym, będzie przysługiwało wyrównanie z zysku w następnych latach, jednak nie później niż w ciągu kolejnych 5 lat obrotowych. Zasadę tę stosuje się również do zaliczek na poczet dywidendy.

Celem pokrycia strat należy utworzyć kapitał akcyjny. Powinien objąć co najmniej 8 % zysku za dany rok obrotowy, jeżeli nie osiągnął on 5% sumy zobowiązań spółki wynikającej z zatwierdzonego sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy.

Pamiętaj, że wartość świadczeń spełnianych przez spółkę na rzecz akcjonariuszy z innego tytułu niż prawa wynikające z akcji, nie może przekraczać wartości godziwej świadczenia wzajemnego, które otrzymuje spółka. Czym jest wartość godziwa? Będzie to na pewno oceniane indywidualnie.

Odpowiedzialność

Jeżeli akcjonariusz otrzyma wypłatę dokonaną wbrew przepisom prawa lub postanowieniom umowy spółki, ciąży na nim obowiązek zwroty wypłaty. Za zwrot wypłaty odpowiadają członkowie organów spółki solidarnie z jej odbiorcą. Mogą uwolnić się od tej odpowiedzialności jeśli nie wykaże się przesłanki poniesienia przez nich winy. Nie można ich zwolnić z odpowiedzialności z tego tytułu. Powyższe roszczenia ulegają przedawnieniu po upływie 3 lat od dnia wypłaty. Nie dotyczy to jednak roszczeń wobec odbiorcy który pozostawał w świadomości odnośnie bezprawności wpłaty, którą otrzymał.

Akcja niesie za sobą prawo do jednego głosu. Zastawnikowi oraz użytkownikowi akcji przysługuje prawo wykonywania głosu. Tylko jeżeli przewidziała to czynność prawną ustanawiającą ograniczone prawo rzeczowe. Musi  się to również znaleźć w rejestrze akcjonariuszy jako wzmianka o ustanowieniu oraz upoważnieniu do wykonywania prawa głosu. Umowa spółki może zakazać przyznania prawa głosu zastawnikowi lub użytkownikowi akcji albo uniezależnić ich od zgody organu spółki. Co więcej, każdemu akcjonariuszowi przysługuje prawo kontroli.

Dywidenda w prostej spółce akcyjnej wygląda podobnie jak dywidenda w innych spółkach kapitałowych. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby na początku działania przedsiębiorstwa w ogóle jej nie wypłacać.

Prawa i obowiązki akcjonariuszy

Marcin Wynimko21 grudnia 2020Komentarze (0)

Jakie masz prawa i obowiązki jako wspólnik prostej spółki akcyjnej ?

Odpowiedź na pytanie jakie akcjonariusz będzie miał obowiązki i przywileje w spółce zakreśla głównie umowa spółki. Oprócz licznych ogólnikowych przykładów z ustawy to właśnie w umowie spółki można szerzej opracować te kwestie.

Jednakowe?

            Z założenia akcjonariusze mają jednakowe prawa i obowiązki, jednak w Spółce przysługuje prawo do emisji akcji uprzywilejowanych. Doprecyzowania o jakie przywileje chodzi należy dokonać w umowie spółki. Uprzywilejowanie może obejmować przykładowo prawo głosu, prawo do dywidendy lub podział majątku w kontekście ewentualnej likwidacji spółki.

Koniecznie trzeba pamiętać co równowadze, a w umowie spółki warto zapisać, że emisja nowych akcji nie może naruszać określonego minimalnego stosunku liczby głosów przypadających z akcji nowych w stosunku do ogólnej liczby głosów z akcji założycielskich.

Wobec akcji uprzywilejowanej w zakresie dywidendy istnieje możliwość wyłączenia prawa głosu – mamy wtedy do czynienia z tzw. akcjami niemymi. W umowie spółki można określić okoliczności, w których akcje nieme otrzymują prawo głosu.

A co w umowie ?

Umowa możne nadawać również uprawnienia indywidualne dla oznaczonego akcjonariusza, przykładowo dotyczące powołania lub odwołania członków zarządu lub rady nadzorczej. Uprawnienia te ulegają wygaśnięciu najpóźniej w dniu, w którym przestaje on być akcjonariuszem spółki. W umowie spółki można przewidzieć szereg innych okoliczności, w których traci się takie uprawnienia. Co więcej są to uprawnienia indywidualne, a nie jak w innych spółkach kapitałowych uprawnienia osobiste, co w konsekwencji nie pozbawia ich możliwości zbywania, np. wraz z pozostałymi akcjami przysługującymi akcjonariuszowi uprzywilejowanemu. Pamiętaj, że prawa i obowiązki akcjonariuszy muszą być uregulowane tak, aby odpowiadały także przyszłym, potencjalnym wspólnikom. Niczego nie zostawiaj przypadkowi.

                       Z perspektywy akcjonariusza najistotniejszym uprawnieniem jest niewątpliwie prawo do udziału w zyskach i wypłat z kapitału akcyjnego.  O  tych uprawnieniach już niedługo w kolejnym artykule.

Nie warto jakiegokolwiek aktu korporacyjnego, a już w szczególności tak fundamentalnego jak umowa spółki, pozostawiać przypadkowi albo regulacjom kodeksowym. Masz możliwość uszycia na miarę swojej firmy, więc skorzystaj z tej możliwości. W szczególności, aby prawa i obowiązki akcjonariuszy odpowiadały waszym celom.

Organy prostej spółki akcyjnej

Marcin Wynimko12 listopada 20202 komentarze

Organy prostej spółki akcyjnej

 W kontekście funkcjonowania spółki najistotniejsze są organy, które będą odpowiedzialnie prowadzić jej sprawy, a także reprezentować ją na zewnątrz. Odpowiednie dopasowanie zarówno składu osobowego organu jak i samego modelu zarządzania oraz nadzoru w spółce niewątpliwie przełoży się na jej korzystne funkcjonowanie. Organy prostej spółki akcyjnej mogą funkcjonować w dwóch modelach. Model  monoteistycznym, który cechuje się ustanowieniem zarządu albo rady dyrektorów pozwala na skupienie zarządu i kontroli w jednym organie. Drugą opcją jest model dualistyczny, gdzie w umowie spółki, gdzie poza ustanowieniem zarządu w spółce ustanawia się także radę nadzorczą.

            Obowiązki i kompetencje organów nadzorczych ustanawiane są w umowie spółki oraz w braku odmiennych zastrzeżeń, w uchwałach akcjonariuszy. Ważne jest, że na członku organu zarządczego ciąży powinność wykonywania obowiązków z należytą starannością wynikającą z zawodowego charakteru jego działalności. Powinien on także dochować lojalności spółce. Jeżeli zaistnieje sprzeczność interesów spółki oraz przykładowo interesów bezpośrednio członka organu lub jego współmałżonka, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia oraz osób, z którymi jest powiązany osobiście, członek organu powinien ujawnić sprzeczność interesów oraz wstrzymać się od udziału w rozstrzyganiu takich spraw. Może on również zażądać zaznaczenia tej kwestii w protokole. Istnieje również szereg innych obostrzeń oraz niemożność łączenia niektórych funkcji w spółce.

Rada dyrektorów w prostej spółce akcyjnej

            Istotnie odróżniającym PSA od pozostałych spółek kapitałowych jest możliwość połączenia zarządu oraz rady nadzorczej w jednym ciele kolegialnym. Takim organem jest rada dyrektorów. Jest to organ odpowiedzialny za prowadzenie spraw spółki oraz reprezentowanie spółki. Sprawuje również nadzór nad prowadzeniem spraw spółki.

            Organ ten może składać się z jednego lub większej liczby dyrektorów. Dyrektorów powołuje się i odwołuje uchwałą akcjonariuszy. Gdy mamy do czynienia z wieloosobową radą dyrektorów, na wszystkich dyrektorach ciąży obowiązek oraz uprawnienie do wspólnego prowadzenia spraw spółki. Oczywiście inne ustalenia można zawrzeć w umowie spółki.

Do jakich przykładowych czynności niezbędne jest podjęcie uchwały rady dyrektorów?

  • Podejmowanie decyzji mających strategiczne znaczenie dla spółki
  • Ustalanie rocznych i wieloletnich planów biznesowych
  • Ustalanie struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa spółki i ukształtowanie podstawowych funkcji związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa
  • Inne sprawy wymienione w ustawie lub umowie spółki

W P.S.A wprowadzono możliwość delegowania niektórych bądź wszystkich czynności prowadzenia przedsiębiorstwa spółki na rzecz jednego bądź niektórych dyrektorów. W takiej sytuacji określa się ich mianem dyrektorów wykonawczych.  Do zadań dyrektora niewykonawczego należy sprawowanie stałego nadzór nad prowadzeniem przedsiębiorstwa spółki przez dyrektorów wykonawczych. Przy zawieraniu umów i w sporach między spółką a dyrektorem wykonawczym spółkę może reprezentować również dyrektor niewykonawczy, który działa na podstawie uchwały rady dyrektorów, podjętej wyłącznie przez dyrektorów niewykonawczych. Prawo dyrektora do reprezentowania spółki dotyczy wszystkich czynności sądowych oraz pozasądowych spółki. Prawa tego nie można ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich.

Istnieje również możliwość powołania komitetu wykonawczego. Ma on uprawnienia decyzyjne, a jego zadanie stanowi wykonywanie czynności prowadzenie przedsiębiorstwa spółki. W skład komitetu mogą wchodzić jedynie dyrektorzy wykonawczy.

Przy wieloosobowej radzie dyrektorów, w umowie spółki określa się dokładny sposób jej reprezentowania. W przypadku braku takich postanowień w umowie spółki, do składania oświadczeń w imieniu spółki niezbędne jest współdziałanie dwóch dyrektorów albo jednego dyrektora łącznie z prokurentem.

 

Zarząd

W prostej spółki akcyjnej zarząd prowadzi jej sprawy oraz reprezentuje spółkę. Zarząd może być organem kolegialnym,  albo sprawowany jednoosobowo. Gdy mamy do czynienia z zarządem wieloosobowym, na wszystkich jego członkach ciąży obowiązek oraz uprawnienie do wspólnego prowadzenia spraw spółki. Masz jednak możliwość w umowie spółki lub w regulaminie zarządu uregulować to inaczej. Do składania oświadczeń w imieniu spółki niezbędne jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem w przypadku, gdy zarząd jest wieloosobowy. Możesz również tę kwestię w umowie spółki uregulować inaczej. W umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółka może być reprezentowana przez pełnomocnika powołanego uchwałą akcjonariuszy albo radę nadzorczą. Poprzez uchwałę akcjonariuszy można dokonać określenia wynagrodzenia członków zarządu.

            W sytuacji, gdy jedyny akcjonariusz w spółce jednoosobowej jest zarazem członkiem zarządu, nie stosuje się powyższej zasady. Czynność prawna pomiędzy tym akcjonariuszem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego. O każdorazowym dokonaniu takiej czynności prawnej notariusz zawiadamia sąd rejestrowy za pośrednictwem system teleinformatycznego.

Rada nadzorcza

              Nie bez znaczenia dla funkcjonowania spółki, w szczególności w kwestii nadzoru pozostaje  rada nadzorcza. W jej skład wchodzi co najmniej trzech członków powoływanych i odwoływanych uchwałą akcjonariuszy. Pamiętaj, że umowa spółki może regulować te kwestię w inny sposób.

             Zadaniem rady nadzorczej jest sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki. Wśród szczególnych obowiązków rady nadzorczej podkreśla się ocenę prawidłowości i rzetelności sprawozdań oraz ocenę wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. Corocznie wobec walnego zgromadzenia składa się pisemne sprawozdanie z wyników tej oceny.

            Poprzez umowę spółki można rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. W szczególności można przewidzieć, że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem określonych w umowie spółki czynności.  Rada nadzorcza może określić uchwałą czynności, dla których podjęcia zarząd musi uzyskać zgodę rady nadzorczej. Takie zadania i obowiązki można też opisać w innych aktach korporacyjnych.

             Mając na uwadze ważne powody, radzie nadzorczej przysługuje możliwość zawieszenia w czynnościach poszczególnych lub wszystkich członków zarządu oraz delegowania członków rady nadzorczej na okres nie dłuższy niż 3 miesiące w celu czasowego wykonywania czynności członków zarządu, którzy zostali zawieszeni. Dotyczy to również członków zarządu, których mandaty wygasły z innych przyczyn niż upływ kadencji. Uprawnienie to dotyczy również takich, którzy z innych przyczyn nie mogą sprawować swoich czynności.

            W celu wykonywania swoich obowiązków, radzie nadzorczej przysługuje możliwość badania wszystkich dokumentów spółki, żądania od zarządu i pracowników sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywania rewizji stanu majątku spółki. Należy pamiętaj o znacznym ograniczeniu składu osobowego rady nadzorczej. Nie należy łączyć tej funkcji m.in. z mandatem członka zarządu, prokurent czy dyrektora finansowego, głównego.

Organy prostej spółki akcyjnej i uregulowanie ich kompetencji jest kluczowe dla powodzenia twoich projektów biznesowych.